Is mantelzorg een privézaak? | Een blog van Jan Anne van Dijk
In dit blog deelt fondsmanager Jan Anne van Dijk zijn visie op mantelzorg en werk. Aan de hand van praktijkervaring en recente inzichten laat hij zien waarom het gesprek hierover op de werkvloer onmisbaar is.
Mantelzorg is geen privézaak, het is werk van ons allemaal
De Sociaal Economische Raad (SER) publiceerde afgelopen maand het advies ‘Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving’. Een thema dat mij persoonlijk na aan het hart ligt. Niet alleen als ervaringsdeskundige, maar ook omdat ik vóór mijn huidige functie bij A&O fonds Waterschappen leidinggaf aan de Stichting Werk&Mantelzorg. Deze organisatie zet zich, samen met onder andere de Rijksoverheid en sociale partners, in om de combinatie van werk en mantelzorg mogelijk te maken.
Tien jaar geleden nog onbespreekbaar
Toen ik daar ruim tien jaar geleden begon, was mantelzorg nauwelijks een thema voor werkgevers. Sterker nog: het begrip zelf was nog relatief onbekend. Werkgevers die het fenomeen al kenden, zagen het vooral als een privékwestie. Iets waar je je als organisatie liever niet mee bemoeide.
Waarom mantelzorg ook een werkgeversvraagstuk is
Hoe anders is dat nu. Steeds meer werkgevers realiseren zich dat een goede werk-privébalans bijdraagt aan minder ziekteverzuim én aan aantrekkelijk werkgeverschap in een krapper wordende arbeidsmarkt. De cijfers laten ook weinig ruimte voor twijfel: één op de vier medewerkers combineert werk met mantelzorg en naar schatting is 18 procent van het ziekteverzuim eraan gerelateerd.
Begrip en flexibiliteit maken het verschil
Toch merk ik dat veel directies en leidinggevenden nog zoeken naar hun rol. Hoe ver reikt je verantwoordelijkheid als werkgever? En hoe voorkom je dat ruimhartig beleid leidt tot ongewenst claimgedrag? In de praktijk blijkt dat de meeste mantelzorgers helemaal geen grote regelingen vragen. Wat zij vooral nodig hebben, is begrip en enige flexibiliteit. Bijvoorbeeld de ruimte om onder werktijd even met een medisch specialist te bellen, omdat dat nu eenmaal alleen dán kan. Dat kan al een wereld van verschil maken.
Wat je niet bespreekt, zie je te laat
Een grotere uitdaging is dat het thema mantelzorg op de werkvloer nog te weinig wordt besproken. Bijna de helft van de mantelzorgers vertelt de leidinggevende niets over de thuissituatie. Daardoor komen problemen pas aan het licht als het eigenlijk al te laat is en mensen overbelast raken of uitvallen.
Als mantelzorg geen tijdelijke fase is
En mantelzorg is zelden iets tijdelijks. Het kan jaren duren en steeds intensiever worden. Dan zijn begrip en flexibiliteit alleen niet genoeg. Er moet soms echt iets veranderen, thuis én op het werk. Sommige mensen gaan minder werken of stoppen zelfs helemaal. Dat is zelden een wenselijke oplossing. Niet voor de medewerker, niet voor de organisatie en niet voor de samenleving.
Minder regels, meer samenwerking
Daarom pleit de SER voor betere ondersteuning in de thuissituatie en minder regeldruk. Veel mantelzorgers raken nu verstrikt in een wirwar van loketten, regelingen en instanties. Wat nodig is, is gedeelde verantwoordelijkheid en echte samenwerking.
In mijn tijd bij Werk&Mantelzorg viel me op dat iedereen begrijpt hoe groot de opgave is: met een vergrijzende bevolking voldoende zorg organiseren én tegelijkertijd de economie draaiende houden. Uiteindelijk doen we allemaal een beroep op dezelfde werkende mensen. Toch werken overheden, verzekeraars en werkgevers in de praktijk nog te vaak langs elkaar heen. Dat juist nu de sociale partners het voortouw nemen in dit maatschappelijke debat, stemt hoopvol.
Wat kunnen we als waterschappen nú doen?
Als sector waterschappen kunnen we intussen zelf stappen zetten. Door mantelzorg bespreekbaar te maken. Door leidinggevenden handvatten te geven. Door te zoeken naar maatwerk in plaats van standaardoplossingen. Want mantelzorg is geen uitzondering. Het is de normaalste zaak van de wereld. En vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken.
Zorg op maat
Neem eens een kijkje op onze themapagina: “Zorg op maat”. Daar tref je de handreiking en tips die je als werkgever op weg helpen om onder andere mantelzorgende medewerkers te faciliteren.
Themapagina 'Zorg op maat'
Handige links
Meer over Jan Anne
Jan Anne van Dijk is fondsmanager bij A&O fonds Waterschappen. Als fondsmanager houdt hij zich bezig met bestuurlijke zaken en bedrijfsvoering. Daarnaast begeleidt hij o.a. de platforms arbeidsmarkt en gezond en veilig werken.
Wil je reageren op dit blog? Stuur dan een e-mail naar info@aenowaterschappen.nl